ร้อยเรื่องราวงานนิคมสร้างตนเอง

นิคมสร้างตนเอง เป็นบริการสวัสดิการสังคมรูปแบบหนึ่ง ซึ่งดำาเนินงานมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๘๓ โดยรัฐบาลในสมัยนั้น มีแนวคิดนำาเอาที่ดินรกร้างว่างเปล่ามาใช้ประโยชน์ เพื่อสงเคราะห์คนยากไร้ให้มีที่อยู่อาศัยและที่ดินทำากินในลักษณะชุมชนที่เป็นระเบียบ และพัฒนาให้มีรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แล้วให้กรรมสิทธิ์ในที่ดิน ทั้งยังนำารูปแบบนิคมสร้างตนเองนี้ มาเป็นเครื่องมือหรือกลไกขับเคลื่อนงานตามนโยบายของรัฐบาล ในแต่ละช่วงเวลาของการพัฒนาประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการป้องกันการขยายตัวของลัทธิการเมืองที่ไม่พึงประสงค์ซึ่งต้องตั้งนิคมตามชายแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ การอพยพคนออกจากพื้นที่เพื่อสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำาเพื่อนำาสู่การพัฒนาที่ เล่าขานกันว่า “น้ำาไหล ไฟสว่าง ทางดี” หรือการป้องกันปัญหาแบ่งแยกเชื้อชาติ บริเวณด้ามขวานของประเทศไทย ตั้งเป็นนิคมสร้างตนเองพัฒนาภาคใต้ เป็นต้นแม้ว่าการขับเคลื่อนนิคมสร้างตนเองผ่านไปแล้ว ๖๒ ปี (๒๔๘๓-๒๕๔๕) รัฐบาลจะมีเป้าหมายประการใดก็ตาม สมาชิกนิคมผู้อยู่ในนิคม ได้รับการพัฒนาสู่ “จัดที่ดินสมบูรณ์ เพิ่มพูนเศรษฐกิจ เอกสารสิทธิ์ครบถ้วนล้วนมีสาธารณูปโภค” ซึ่งผลที่ออกมาเป็นรูปธรรมชัดเจน ในมุมมองที่เรียกกันว่านิคมนั้น “สร้างป่าให้เป็นเมือง” แต่การปฏิรูประบบราชการ ใน พ.ศ.๒๕๔๕ ก็ส่งผลกระทบให้การทำางานนิคมต้องชะลอตัวลง เจ้าหน้าที่นิคมเข้าสู่งานนโยบายใหม่ ในปี พ.ศ.๒๕๔๙ ในนามของ “ศูนย์พัฒนาสังคม”